Tăng axit uric máu là biểu hiện của bệnh gì?

Tang axit uric mau dễ làm cho mọi người hiểu nhầm là benh gut hay còn gọi là thống phong(theo y học cổ truyền), đây là quan niệm sai lầm vì chỉ coi là có bệnh gút khi Tang axit uric mau  đi kèm với sự lắng đọng axit uric và gây tổn thương ở khớp hay những tổ chức khác.

Tang axit uric mau (ảnh minh họa)

Bình thường lượng axit uric trong máu luôn được giữ ổn định ở nồng độ dưới 70mg/l (420 micromol/l) đối với nam; 60mg/l (360 micromol/l) đối với nữ và được giữ ở mức độ hằng định do có sự cân bằng giữa quá trình tổng hợp và đào thải chất này. Bất kỳ nguyên nhân nào làm mất cân bằng quá trình này (tăng tổng hợp hoặc giảm thải trừ) đều làm tăng axit uric trong máu.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng bị tang axit uric mau

Nhóm suy giảm khả năng bài xuất axit uric ở ống thận tiên phát đa nguyên nhân, đặc biệt trong trường hợp ăn nhiều thức ăn chứa nhân purin, nghiện rượu. Loại này thường có tính chất gia đình, khởi phát thường do uống quá nhiều rượu. Đây là nhóm hay gặp nhất (90% các trường hợp).

Nhóm tăng tạo axit uric nguyên phát (bẩm sinh). Đây là nhóm nguyên nhân hiếm gặp (dưới 1%) do có các bất thường về enzym: thiếu hụt hoàn toàn hoặc một phần enzym hypoxanthine guanine phosphoribosyltransferase (HGPRT), hoặc do tăng hoạt tính của enzym phosphoribosylpyrophosphate (PRPP).

Nhóm nguyên nhân còn lại (chiếm khoảng 10%) là tình trạng tăng axit uric thứ phát: tăng sản xuất axit uric do ăn uống nhiều thức ăn có nhân purin (đặc biệt các thịt màu đỏ như chó, bò, dê, cá biển...); uống nhiều rượu; tăng hủy tế bào gặp trong bệnh đa u tuỷ xương, thiếu máu tan máu, bệnh bạch cầu (leucemie), dùng hóa chất gây độc tế bào trong điều trị ung thư; bệnh vẩy nến... Tăng axit uric thứ phát còn do giảm bài tiết axit uric ở thận. Nhóm này có các nguyên nhân như nghiện rượu, suy thận mạn tính, tăng huyết áp, tình trạng nhiễm toan ceton trong bệnh đái tháo đường hay nhịn đói lâu ngày, tình trạng nhiễm toan lactic ở người nghiện rượu.

Một trong những nguyên nhân gây giảm bài tiết axit uric là do sử dụng thuốc. Các thuốc thường gặp là aspirin liều thấp; phenylbutazone liều thấp; đa số các thuốc lợi tiểu dùng kéo dài (trừ nhóm spironolactone) như thiazide, furosemide; thuốc điều trị lao như ethambutol, pyrazinamid; các thuốc axit ethacrynic, axit nicotinic...

Điều trị bệnh như thế nào?

Lợi ích của việc điều trị tình trạng tang axit uric mau  ở những bệnh nhân đã bị cơn gút là điều đã được chứng minh. Nó góp phần hạn chế, ngừng các cơn gút cấp tái phát cũng như biến chuyển bệnh thành gút mạn tính có hạt tophi, sỏi thận - suy thận do gút. Tuy nhiên trong trường hợp tang axit uric mau  không triệu chứng thì còn nhiều tranh cãi. Có nên điều trị hạ axit uric hay không, điều trị như thế nào? Qua nhiều nghiên cứu cho thấy không có những bằng chứng mạnh mẽ ủng hộ việc dùng thuốc hạ axit uric trong trường hợp này. Ngược lại với lợi ích ít ỏi thu được là việc bệnh nhân phải mất nhiều chi phí cho điều trị cũng như tăng nguy cơ mắc nhiều biến chứng do dùng thuốc.

Trong trường hợp tăng axit uric không triệu chứng nên tuân theo chỉ dẫn sau: chỉ dùng thuốc khi nồng độ axit uric máu quá cao, trên 10-12mg/dl (khoảng 700 mmol/l) hoặc khi có sự sản xuất axit uric cấp tính, ví dụ trong điều trị hoá trị liệu trong bệnh ung thư gây hủy tế bào nhiều. Có thể dùng liệu pháp dự phòng tình trạng Tang axit uric mau  ở những trường hợp dự đoán trước là sẽ có tình trạng tăng axit uric nhiều, cấp tính như trên. Khi đó lợi ích thu được chủ yếu là tránh được tình trạng suy thận cấp do tăng lắng đọng tinh thể urat ở ống thận. Thuốc lựa chọn hàng đầu trong các trường hợp này là thuốc ức chế xanthine oxidase như allopurinol (zyloric), tisopurine (thiopurinol) hoặc thuốc tiêu axit uric (enzym uricase).

Các trường hợp xét nghiệm thường xuyên có tình trạng tăng axit uric trên 10 mg/dl mà kháng với các biện pháp điều chỉnh chế độ ăn uống, hoặc có tiền sử gia đình bị gút, bị sỏi thận kèm Tang axit uric mau , có dấu hiệu tổn thương thận đều cần phải dùng các thuốc giảm axit uric. Lưu ý không dùng thuốc nhóm tăng thải axit uric như probenecid qua thận ở những bệnh nhân có một trong các biểu hiện sau: tiền sử hoặc đang có sỏi thận, suy thận, có hạt tophi và giảm bài tiết urat qua thận.

Tất cả các trường hợp Tang axit uric mau  không có triệu chứng khác ở mức độ trung bình (dưới 10mg/dl) đều cần thực hiện các chế độ ăn uống sinh hoạt hợp lý như với các bệnh nhân bị gút mà chưa cần dùng thuốc hạ axit uric máu. 

Phương pháp điều trị bệnh thống phong

Thống phong hay còn có tên gọi khác là benh gut, đây là bệnh chỉ chứng đau nhức xương khớp do phong tà gây nên. Sau đây là một số phương pháp chữa bệnh thống phong các bạn có thể tham khảo

Bệnh thống phong (ảnh minh họa)

Nguyên tắc điều trị bệnh thống phong:

Tắc giả thông chi (bế tắc thì phải khai thông).

Trị phong, tiên trị huyết; huyết hành; phong tất diệt (muốn trị phong thì trước hết phải trị huyết, huyết lưu thông được thì phong tự hết).

Cấp tắc kỳ trị tiêu, hoãn tắc kỳ trị bản (cấp tính thì chữa ngọn, mạn tính thì chữa gốc).

Công bổ kiêm thi (vừa công vừa bổ).

Do được xếp vào phạm trù chứng tý cho nên từ xa xưa tới nay, các thầy thuốc phương Đông đều dựa trên cơ sở của phép biện chứng về chứng tý để chữa thống phong.

Phương pháp biện chứng luận trị thống phong theo các thể lâm sàng bao gồm:

Thể phong thấp nhiệt:

Chủ chứng: Đau khớp đột ngột, thường vào lúc nửa đêm, người có khi phát sốt. tại khớp sưng, nóng, đỏ, cự án; lưỡi đỏ, rêu vàng, dày. Mạch huyền, hoạt sác.

Phép trị: Trừ thấp thanh nhiệt, tiết trọc thông lạc.

Phương dược: Thanh trọc thống tý thang (Nhẫn đông đằng: 30g; Hoàng bá: 15g; Ý dĩ: 30g; Thổ phục linh: 30g; Mao đông thanh: 30g; Huyền sâm: 15g; Đương quy: 12g; Một dược: 10g; Ngưu tất: 15g; Phòng kỷ: 15g; Tần giao: 15g; Thất diệp liên: 30g), sắc uống mỗi ngày một thang.

Thể khí trệ trọc ứ:

Chủ chứng: Khớp sưng đau, không đi lại được, hay tái phát, bệnh kéo dài dai dẳng, người mệt mỏi, ngực sườn đầy tức, lâu ngày khớp xương xơ cứng, biến dạng. lưỡi ám tối, rêu trắng dày. Mạch huyền, hoạt, sáp.

Phép trị: Hành khí, hoạt huyết, trừ ứ thông lạc.

Phương dược: Trừ ứ thông lạc thang (Hoàng kỳ: 30g; Thương truật: 15g; Ý dĩ: 30g; Tỳ giải: 30g; Mao đông thanh: 30 g; Xuyên sơn giáp: 15g; Đương quy: 12g; Ngưu tất: 15g; Xích thược: 15g; Uy linh tiên: 15g; Trần bì: 6g; Xuyên khung: 8g), sắc uống mỗi ngày một thang.

Thể tỳ hư trọc ứ:

Chủ chứng: Khớp đau ê ẩm, cử động không linh hoạt, chân tay tê bì nổi u cục, người mệt mỏi vô lực. Tâm quý, khí đoản, buồn nôn. Chất lưỡi hồng nhạt có ấn răng, rêu lưỡi trắng hoạt. mạch trầm hoãn, tế sáp.

Phép trị: Kiện tỳ tiết trọc, trừ ứ thông lạc.

Phương dược: Phong kỷ hoàng kỳ thang gia vị (Hoàng kỳ: 30g; Phòng kỷ: 15g; Bạch truật: 12g; Ý dĩ: 30g; Cam thảo: 6g;  Tỳ giải: 30g; Thổ phục linh: 30g; Tằm xa: 15g; Xích thược: 15g; Mao đông thanh: 30g), sắc uống mỗi ngày một thang.

Thể thận hư trọc ứ:

Chủ chứng : Bệnh kéo dài lâu ngày dai dẳng, khớp biến dạng nổi u cục, có biến chứng tại thận như viêm thận,soi than, đau đầu huyễn vựng, tiểu tiện ít, tâm quý, phù thũng. Lưỡi đỏ, ít rêu. Mạch trầm huyền tế sáp.

Phép trị: Bổ thận tiết trọc, trừ ứ thông lạc.

Phương dược: Lục vị địa hoàng hoàn gia vị (Thục đia: 25g; Sơn dương: 12g; Phục linh: 15g; Sơn thù nhục: 12g; Trạch tả: 10g; Đan bì: 10g; Ích mẫu thảo: 30 g; Xa tiền thảo: 30g; Đỗ trọng: 15g; Hoàng kỳ: 30g), sắc uống mỗi ngày một thang.

Đông y có rất nhiều dạng để điều trị, bên cạnh việc dùng các thảo dược làm thuốc sắc uống thì việc tận dụng thảo dược làm thuốc bôi ngoài ra cũng được áp dụng trong điều trị bệnh thống phong:

Với thể phong thấp tê trở, dùng Cao phù hoàng (lá phù du, Sinh đại hoàng, Xích tiểu đậu cùng nghiền thành bột mịn theo tỷ lệ 4:6; trộn đều thành cao), bôi ngoài vết thương mỗi ngày một lần.

Với thể thấp nhiệt uẩn kết, dùng Trắc bách diệp 30g, Đại hoàng 30g, Hoàng bá 15g, Bạc hà 15g, Trạch lan 15g cùng nghiền thành bột, cho thêm mật ong và chút nước quấy thành hồ, bôi bên ngoài.

Với các thể ứ huyết, dùng Hồi dương ngọc long cao (Thảo ô, Ổi khương mỗi loại 90g; Xích thược, Bạch chỉ, Thiên nam tinh mỗi loại 30g; Nhục quế 15g, nghiền thành bột, trộn thành cao), bôi bên ngoài chỗ đau.

Với các thể ứ huyết trở lạc, dùng Quế xuyên ô, Chế thảo ô, Mộc qua, Hồng hoa mỗi loại 30g, cho thêm 2500ml nước đun thành 2000ml cao, rửa bên ngoài.

Với các thể thấp nhiệt tê trở, dùng liễu thụ hoa 30g, Kim tiền thảo 30g, bồ công anh 30g, thổ phục linh 30g, tử hoa địa đinh 30g, sinh đại hoàng 30g, cho lượng nước vừa đủ, đun trong 30 phút, sau đó rửa chỗ đau.

Một số lý do làm chị em mắc bệnh u nang buồng trứng

U nang buong trung là một benh phu nu thường gặp, thực chất đây là bệnh mà ở đó buồng trứng có một khối u phát triển bất bình thường, khối u này có thể là một tổ chức buồng trứng bình thường hoặc là sự tích tụ dịch tạo thành nang trên buồng trứng.

Sau đây là một số lý do làm cho chị em dễ mắc bệnh u nang buồng trứng phát triển ở chị em:

Rối loạn nôi tiết cũng là nguyên nhân gây ra bệnh u nang buồng trứng (Ảnh minh họa) 

- Nang trứng phát triển không đầy đủ, không hấp thụ được các chất lỏng trong buồng trứng. Điều này dẫn đến u nang - hình thức phổ biến nhất của u nang buồng trứng. Thông thường thì các u nang không có triệu chứng và chúng biến mất một cách tự nhiên trong vòng một vài tuần. Hiếm khi xuất huyết vỡ, hoặc xoắn có thể gây ra cơn đau cấp tính.

- Mạch máu của nang trứng bị vỡ dẫn đến u nang xuất huyết. Xuất huyết u nang không phải là không phổ biến, nhưng chúng thường không có triệu chứng. Khi vỡ sẽ gây đau cấp tính trong bụng.

- Thể vàng phát triển dẫn đến kinh nguyệt kéo dài. Thể vàng (đơn vị chức năng của buồng trứng) trong u nang hoạt động vượt tuyến làm cho chu kỳ kinh nguyệt kéo dài, kèm theo chảy máu nặng (giống các dấu hiệu đe dọa xảy thai). Trong những trường hợp hiếm khi xảy ra, các nang trứng bị vỡ, gây đau cấp tính ở bụng khiến cho các hình ảnh lâm sàng của thai ngoài tử cung bị xáo trộn.

- Dư thừa chorionic gonadotropin (HCG) dẫn đến u nang lutein. Dư thừa chorionic gonadotropin là do: Các khối u xuất hiện trong thời kì thai nghén, Rối loạn HCG để kích thích rụng trứng, Những khối u nang một sẽ tự biến mất một cách tự nhiên sau khi các khối u trong kì mang thai bị loại bỏ hoặc ngưng điều trị HCG.

- Sự kích thích buồng trứng của các hormone luteinizing (LH). Sự rối loạn nội tiết ở buồng trứng dẫn tới kết quả là buồng trứng đa nang. Biểu hiện lâm sàng của buồng trứng đa nang là:

+Gia tăng bệnh béo phì.

+Chu kỳ kinh nguyệt không đều.
+Vô sinh (do không có sự rụng trứng).
+Nam tính như: quá nhiều lông trên mặt (do dư thừa của androgen).

Kết luận: U nang buồng trứng là những thương tổn không ác tính, thường không có triệu chứng và thường tự “giải quyết” sau một thời gian. Sự rối loạn nội tiết hay các đơn vị chức năng của buồng trứng – thể vàng – hoạt động quá mức… là những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra bệnh u nang buồng trứng
>>>Xem thêm u xơ tử cung <<<

Nguyệt Hà