Viêm khớp dạng thấp dễ gây tàn phế

Viem khop dang thap không những chỉ gây khó khăn trong vận động mà nó còn làm biến dạng các khớp, cũng chính vì thế mà bệnh nhân bị viem khop dang thap rất có thể bị tàn phế, nếu không chữa trị kịp thời

Bệnh viêm khớp dạng thấp dễ gây tàn phế (ảnh minh họa)

Hậu quả nặng nề từ bệnh:

Bà N.T.V (55 tuổi) bị đau khớp từ nhiều năm nay và hay bị cứng khớp vào buổi sáng, các khớp tay của bà đã bị sưng phù, biến dạng các ngón. Bà V. cũng hay mệt mỏi, người xanh xao và sụt cân. Bà đến bệnh viện khám và được chẩn đoán viem khop dang thap.

Theo bác sĩ Ngô Thành Ý, khoa Y học thể thao, Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM), viem khop dang thap thường xảy ra ở nữ, lúc trẻ có thể gặp viem khop dang thap nhưng chưa biến dạng, về già bị biến dạng thấy rõ. Thường viêm những khớp nhỏ và vừa như khớp bàn tay, ngón tay, cổ tay và thường có tính di truyền.

Diễn tiến của bệnh bắt đầu từ biểu hiện đau, sưng một số khớp nhỏ ở bệnh nhân như cổ tay, bàn, ngón tay có tính đối xứng và di chuyển (chạy từ khớp này qua khớp khác). Về lâu dài thì khớp sẽ bị biến dạng.

Người bị viêm khớp dạng thấp sẽ bị khó khăn trong vận động, sinh hoạt như: đi lại, cầm nắm, kéo theo teo cơ gây giảm sút hiệu quả công việc...

Bác sĩ Thành Ý chia sẻ thêm, bệnh khởi phát lâu dài, bệnh nhân sẽ có nguy cơ bị tàn phế, đối với những bệnh nhân trên 50 tuổi giảm sút rõ rệt sức lao động, đặc biệt là không thể lao động nặng. Nguy cơ tử vong cũng có thể xảy ra với những người suy giảm chức năng vận động.

Dấu hiệu nhận biết bệnh

Khi bệnh nhân có biểu hiện đau, sưng các khớp cần đến khám. Khi viêm khớp lâu ngày sẽ dẫn đến biến dạng khớp cần phải phẫu thuật để sửa chữa các biến dạng đó như phẫu thuật nội soi, thay khớp.

Theo bác sĩ Thành Ý, viêm khớp dạng thấp để lại nhiều hậu quả nặng nề cho bệnh nhân, giảm sút tuổi thọ nhưng việc điều trị không thể khiến bệnh dứt hẳn. Vì vậy, việc chung sống hòa bình với bệnh là điều bệnh nhân cần xác định tư tưởng và lưu ý trong ăn uống, sinh hoạt.

Cách can thiệp của bác sĩ nhằm mục đích không để khớp bị biến dạng vì khi khớp biến dạng sẽ gây nhiều biến chứng cho bệnh nhân và bệnh diễn tiến nặng, việc chữa trị càng khó khăn hơn.

bác sĩ Thành Ý chia sẻ, cần hướng bệnh nhân tránh sống ở những vùng khí hậu quá lạnh vì benh viem khop dang thap sẽ nặng thêm, nên đến những chỗ khí hậu ôn hòa, tập thể thao như đạp xe, dưỡng sinh, bơi lội...

Với những trường hợp đến bệnh viện đã bị biến dạng thì sẽ điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật để bệnh nhân có thể hòa nhập tốt hơn vào cuộc sống.

Viêm khớp dạng thấp là gì?

Viem khop dang thap là một bệnh về khớp thường gặp bên cạnh viêm đa khớp, đây thực chất là bệnh thấp khớp mạn, tự miễn, hay gặp chủ yếu ở nữ giới.

 

Viem khop dang thap (ảnh minh họa)

Nguyên nhân benh viem khop dang thap

Có thể là vi khuẩn, vi rút, dị nguyên,nhưng chưa được xác minh chắc chắn.

Bệnh có liên quan rõ rệt đến giới và tuổi.

Bệnh có tính chất gia đình và 60-70% bệnh nhân mang yếu tố kháng nguyên phù hợp tổ chức HLA-DR4 (trong khi ở người bình thường là 30%).

Sau sang chấn, cơ thể suy yếu, sinh đẻ, lạnh ẩm kéo dài.

Cơ chế sinh bệnh viem khop dang thap

Triệu chứng lâm sàng

Khởi phát: Bệnh viem khop dang thap 85% bắt đầu từ từ, tăng dần, 15% đột ngột với các dấu viêm cấp; đa số bằng viêm một khớp, đó là một trong các khớp bàn tay (cổ tay, bàn ngón, ngón gần), gối. Kéo dài từ vài tuần đến vài tháng rồi chuyển qua giai đoạn toàn phát.

Toàn phát: Viêm nhiều khớp.

Bệnh viem khop dang thap gặp som là các khớp ở chi, trội ở xa gốc: cổ tay, bàn ngón, ngón gần nhất là ngón 2 và ngón 3. Gối, cổ chân, bàn ngón và ngón chân.

Muộn là các khớp: Khuỷu, vai, háng, đốt sống cổ, thái dương hàm, ức đòn.

Xu hướng lan ra 2 bên và đối xứng: Sưng, đau và hạn chế vận động, ít nóng đỏ, có thể có nước ở khớp gối. Đau tăng nhiều về đêm gần sáng, cứng khớp buổi sáng. Các ngón tay có hình thoi, nhất là các ngón 2 và ngón 3. Biến dạng khớp đặc trưng xuất hiện chậm hơn: bàn tay gió thổi, bàn tay lưng lạc đà.

Triệu chứng ngoài khớp: Viem khop dang thap thường gây ra các biểu hiện như sốt nhẹ, da xanh, ăn ngủ kém, gầy, rối loạn thần kinh thực vật.

Biểu hiện cận khớp:

Hạt dưới da: Nổi gồ lên khỏi mặt da, chắc, không đau d: 0,5-2cm thường gặp ở trên xương trụ gần khớp khuỷu, trên xương chày gần khớp gối, số lượng từ một đến vài hạt. Da khô teo, phù 1 đoạn chi, hồng ban lòng bàn tay.

Teo cơ: rõ rệt ở vùng quanh khớp viêm, viêm gân: hay gặp gân Achille.

Bệnh viem khop dang thap rất ít kho gây tổn thương cơ tim kín đáo, có thể có viêm màng ngoài tim. Viêm màng phổi nhẹ, xơ phế nang.lách to và giảm bạch cầu trong hội chứng Felty, Xương mất vôi, gãy tự nhiên.

Ngoài ra bệnh còn có thể gây viêm giác mạc, viêm mống mắt, đè ép các dây thần kinh ngoại biên, thiếu máu nhược sắc, rối loạn thần kinh thực vật, nhiễm Amyloid có biểu hiện chủ yếu ở thận, thường xuất hiện rất muộn.

Cận lâm sàng: Gồm X quang, dấu sinh học và sinh thiết

X quang: Giai đoạn đầu thấy mất vôi ở vùng đầu xương. Sau đó là khuyết xương hay ăn mòn xương phần tiếp giáp với sụn khớp, rồi hẹp khe khớp. Sau cùng là huỷ phần sụn khớp và đầu xương gây dính và biến dạng khớp.

Sinh học: Gồm dấu viêm, rối loạn miễn dịch, dịch khớp. Tốc độ lắng máu tăng, α2 globulin tăng, hồng cầu giảm.

Waaler Rose: Phát hiện yếu tố thấp trong huyết thanh. Phản ứng dương tính khi ngưng kết với độ pha loãng huyết thanh bệnh nhân từ 1/32.

Dịch khớp: Giảm độ nhầy, tăng bạch cầu, tế bào hình nho 10% số tế bào dịch khớp. tế bào hình nho là những bạch cầu đa nhân trung tính đã nuốt những phức hợp miễn dịch.

Sinh thiết: Màng hoạt dịch hay hạt dưới da.

Sinh thiết màng hoạt dịch thấy năm tổn thương: sự tăng sinh các hình lông của màng hoạt dịch, tăng sinh các lớp phủ hình lông, xuất hiện những đám hoại tử giống như tơ huyết, tăng sinh mạch máu tân tạo, thâm nhập nhiều tế bào viêm quanh các mạch máu. Khi có từ ba tổn thương trở lên có thể hướng đến chẩn đoán xác định.

Sinh thiết hạt dưới da: Ở giữa là một đám hoại tử dạng tơ huyết, chung quanh bao bọc bởi nhiều tế bào Lympho và tương bào.

Chẩn đoán: Cần phải sớm để điều trị bệnh viem khop dang thap có kết quả.

Tiêu chuẩn của hội thấp học Mỹ 1987 về viem khop dang thap: Gồm 7 điểm, trong đó tiêu chuẩn từ 1 - 4 phải có thời gian ít nhất 6 tuần, chẩn đoán dương tính cần ít nhất 4 tiêu chuẩn, đó là:

Cứng khớp buổi sáng: kéo dài ít nhất 1 giờ.

Sưng đau ít nhất 3 nhóm khớp trong số 14 nhóm: ngón tay gần, bàn ngón tay, cổ tay, khuỷu, gối, cổ chân, bàn ngón chân (2 bên = 14).

Sưng đau 1 trong 3 khớp của bàn tay: ngón gần, bàn ngón, cổ tay.

Sưng khớp đối xứng.

Có hạt dưới da.

Phản ứng tìm yếu tố thấp huyết thanh dương tính (Waaler-Rose +).

Hình ảnh X quang điển hình.

Tuyến cơ sở thiếu cận lâm sàng: chẩn đoán có thể dựa vào các điểm sau:

Phụ nữ 30-50 tuổi.

Viêm nhiều khớp xa gốc chi.

Khởi đầu từ từ, tiến triển ít nhất 6 tuần.

Đau trội về đêm và cứng khớp buổi sáng.

Chẩn đoán phân biệt

Giai đoạn đầu (< 6 tuần):

Thấp khớp cấp: dựa vào tuổi, tính chất viêm...

Thấp khớp phản ứng: sau các bệnh nhiễm khuẩn, không đối xứng.

Hội chứng Reiter: Viêm khớp, viêm niệu đạo và kết mạc mắt.

Giai đoạn sau (> 6 tuần):

Thoái khớp: lớn tuổi, không có dấu viêm.

Đau khớp trong bệnh tạo keo nhất là luput ban đỏ.

Viêm cột sống dính khớp: nam giới, đau cột sống lưng, thắt lưng cùng chậu.