Than hu là
một chứng bệnh về thận, đây là hậu quả của một số bệnh như đái tháo đường,
lupus ban đỏ hệ thống…, ở người lớn tỷ lện mắc bệnh này lên tới trên 30%.
 |
| Hội chứng than hu ở nữ (ảnh minh họa) |
Hội chứng than hu có biểu hiện chính là phù ngoại biên, xuất
hiện khi nồng độ albumin máu hạ dưới 30g/lít. Phù còn do giữ muối (bởi bệnh thận)
hoặc do giảm áp lực keo trong lòng mạch.
Thời gian đầu, phù chỉ ở những tổ chức lỏng lẻo như mi mắt
hoặc bàn chân nhưng nhanh chóng thành phù mọng đa màng.
Bệnh nhân có thể bị khó thở do phù phổi và tràn dịch màng phổi
hoặc chèn ép cơ hoành do cổ trướng. Triệu chứng tức bụng do cổ trướng cũng thường
gặp.
Trong hội chứng than hu, bệnh nhân thường dễ bị nhiễm
khuẩn do mất các globulin miễn dịch và các thành phần bổ thể qua nước tiểu.
Nguyên nhân gây hộichứng than hu
Do đái tháo đường
- đái tháo đường là nguyên nhân chủ yếu
dẫn đến hội chứng than hu, tổn thương phổ biến nhất là xơ hóa cầu thận lan tỏa.
Nếu lượng đường trong máu cao có thể phá hủy những mạch máu của cầu thận dẫn đến
bệnh thận do đái tháo đường. Quá trình thận tổn thương diễn ra âm thầm, từ từ
trong nhiều năm. Biểu hiện chính của bệnh là kích thước thận to ra do phì đại
và tăng sinh tế bào, xét nghiệm thấy protein niệu. Những tổn thương ở thận nếu
không được ngăn chặn, chữa trị kịp thời có thể gây ra suy thận. Khi đã bị suy
thận hoàn toàn, bệnh nhân chỉ có thể lọc máu bằng chạy thận nhân tạo hoặc cấy
ghép thận mới để tiếp tục sống. Phòng ngừa bệnh bằng cách khống chế đường máu
và điều trị tăng huyết áp sẽ làm chậm tiến triển của bệnh thận do ĐTĐ.
Do thoái hóa dạng
tinh bột: đây là bệnh có sự lắng đọng chất dạng tinh bột protein xơ ở
ngoại bào của một hay nhiều cơ quan. Bệnh nguyên phát hay thứ phát sau khi
viêm, đa u tuỷ xương, hoặc các bệnh ác tính. Bệnh gây protein niệu không tương
xứng với mức độ lan rộng tổn thương ở thận. Thận to ra do lắng đọng các chất dạng
tinh bột, cầu thận chứa đầy chất lắng đọng. Trong thể bệnh thứ phát, bệnh sẽ
lui nếu nguyên nhân chính gây bệnh được loại bỏ. Tiến triển của thoái hóa dạng
tinh bột tiên phát đến suy thận giai đoạn cuối là 2-3 năm, bệnh
nhân tử vong chủ yếu do suy tim và suy thận. Điều trị bằng phương pháp ghép thận
là giải pháp duy nhất.
Do lupus ban đỏ hệ thống: đây
là bệnh tự miễn toàn thân mà tổn thương thận rất hay gặp. Bệnh gây tổn thương cả
hội chứng than hu lẫn viêm thận. Bệnh nhân cần xét nghiệm nước tiểu thường
xuyên để phát hiện đái máu và protein niệu. Điều trị cần phải dùng corticoid là
chủ yếu.
Điều trị hội chứng than
hu
Khi bệnh nhân mất protein, cần hạn chế vừa phải lượng
protein đưa vào cơ thể (0,5 - 0,6g/kg/ngày) vì thường thấy chức năng thận giảm
ở một số thể bệnh khi ăn nhiều protein. Mặt khác vẫn phải bù đủ lượng protein mất
qua nước tiểu hàng ngày để tránh cân bằng âm.
Cần hạn chế cho bệnh nhân ăn muối là cách điều trị phù chủ yếu
Bên cạnh đó đa số bệnh nhân vẫn phải dùng thuốc lợi tiểu như
thiazid, lasix để chống phù. Cả hai thuốc này đều gắn mạnh với protein. Nếu hạ
albumin máu nặng, thuốc đến cầu thận ít, nên cần dùng liều cao. Việc kết hợp
hai thuốc này làm tăng tác dụng lợi tiểu, nhất là khi có phù nhiều, tràn dịch
màng phổi và cổ trướng.
Tăng lipid máu, thường có tăng cholesterol máu và tăng
triglycerid máu. Thay đổi chế độ ăn và tập thể dục vẫn được khuyến khích.
Tình trạng tăng đông, nếu hạ albumin máu dưới 20g/lít có thể
có tình trạng tăng đông. Bệnh nhân bị hội chứng suy thận thường bị mất
các chất như kháng thrombin III, protein C, protein S qua nước tiểu và tăng hoạt
hoá tiểu cầu. Do đó rất dễ xảy ra tắc các tĩnh mạch thận và các tĩnh mạch nơi
khác do khối đông. Vì vậy, bệnh nhân cần dùng thuốc chống đông từ 3 - 6 tháng.
Trường hợp bệnh nhân bị tắc mạch thận hoặc có các khối đông tái phát
cần phải điều trị chống đông suốt đời.
BS. Trần Tất Thắng
